Мемлекетпен жер учаскесін алып қою кезінде азамат нені білу керек.
Қазақстан Республикасында мемлекет мұқтажы үшін жерді алып қою, сондай-ақ өзге де жылжымайтын мүлікке байланысты әлеуметтік мәселеге ерекше назар аударылады.
Жер учаскелерін алып қою және жылжымайтын мүлік туралы рәсім ҚР Жер кодексінде және ҚР "Мемлекеттік мүлік туралы" заңында регламенттелген.
Заңнамалық актілер деректеріне сәйкес өкілеттілік бойынша жер учаскелерін және өзге де жылжымайтын мүлікті мемлекет мұқтажы үшін алып қою туралы жергілікті атқарушы органдарында бекітілген.
2012 жылдың және 2015 жылдың өткен кезеңінде мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерді алып қою бойынша іс-шараларды өткізудің талдауы жер учаскелерді алып қоймауының неғұрлым жиі кездесетін себептері кепілдің және аресттің түрінде ауыртпалық, консалтингтік ұйымдармен белгіленген алып қойылатын жер учаскелердің жоғары бағалау құны болып табылатыны көрсетті.
Яғни, жеке тұлғаның жеке мүдделері мемлекет ұсынған қоғамдық мүдделерге қайшы келеді.
Жоғарыда аталған механизм жер учаскесінің меншік иесін сот арқылы қорғау құқығын жеткілікті меңгерген.
Меншік иесіне жер телімін рәсімдеуді аяқтауы үшін, сондай-ақ келісілген рәсімдерге сәйкес жер учаскісінің құнын айқындауға құқық берілген.
Мемлекеттік меншік туралы заңнамасында өтемақы төлеу, жеке меншік құқығында орналасқан мемлекетке құны мен мөлшері төленетіні жөнінде азаматтарға білу қажет.
Ал сатып алған жағдайда, нжер учаскесінің қайталама нарықта- жоғары нарықтық құны.
Жер пайдаланушы жер учаскісінің сапасын жақсарту, бөлімше деректерінде жақсартудың мүмкін болмаған жағдайында, растайтын құжаттарды жинап сот тәртібімен өндіруге құқылы. Осылайша сатып алынған жалдау құқығының құны, сондай-ақ сол жолмен қайтарылуға мүмкін.
Келісілген рәсімдерге сәйкес жерді алып қою ұзақтығына байланысты келісім процестеріне назар аудару керек.
Азамат өзінен алынып тасталынған жер учаскесін ҚР заңының 6 тармағына сәйкес "Мемлекеттік мүлік туралы" немесе мемлекет мұқтажы үшін алып қою рәсімін қадағалай алады.
Сонымен қатар ҚР Заңына сәйкес "Мемлекеттік мүлік туралы" қаулысында мәжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы туралы, мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты көрсетіледі: мақсаты мен негіздері иеліктен шығарылған, орналасқан жері, алаңы, кадастрлық нөмірі, жер учаскесінің меншік иесі (жер пайдаланушы), мәжбүрлеп иеліктен шығару күні, орны өтініш иесінің (жер пайдаланушының) жүзеге асыру үшін келісу рәсімдері көрсетіледі.
Бұдан әрі атқарушы орган қаулы жарияланғаннан кейін кемінде үш күнтізбелік күн өткеннен соң меншік иесіне немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыға мемлекет мұқтажы үшін жер учаскісін сатып алу туралы келісім шарттың жобасын жазбаша хабарлама ретінде жіберуге міндетті .
Жеке меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы хабарламаны алғаннан кейін мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті алып қоюға байланысты алынатын мүлікті мемлекет мұқтажы үшін сатып алу туралы шарт жобасы жергілікті өкілетті органға келісімге жіберіледі.
Мүдделі тұлғалардың бірде-біреуімен мүлікті беру туралы келісімге қол қойылмаған кезде жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару сот тәртібімен жүзеге асырылады.
ҚР Заңының т.3 сәйкес б.67 "Мемлекеттік мүлік-туралы жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты иеліктен шығарылатын жер учаскесінің нарықтық құны немесе өзге де жылжымайтын мүлікті осы Заңның 208-бабына сәйкес тәуелсіз бағалаушы айқындайды.
Жоғарыдағыны ескере отрып, мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қою кезінде заңнамада көрсетілген тепе-теңдік сақтауда жоғары болған кезде қоғам мен тұлғаның мүдделері арасында мемлекеттік органдар «Lex est dictamen rationis» (заң ақылына тартылады) принципін басшылыққа алынады,
Орынд.: АСЕТ КАСЫМЖАНОВ,
Ақмола облысының жер қатынастары басқармасының
бас маманы
Страница создана: 18.07.2017 16:07
Обновлена: 18.07.2017 16:07